Pozbawienie władzy rodzicielskiej jest najdalej idącą ingerencją sądu w relację między rodzicem a dzieckiem. Nie jest to środek stosowany automatycznie w sytuacji konfliktu czy trudnych relacji między rodzicami. Sąd sięga po niego wyłącznie wtedy, gdy wymaga tego dobro dziecka, a inne środki okazują się niewystarczające.
Zgodnie z art. 95 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, władza rodzicielska obejmuje obowiązek i prawo do sprawowania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do jego wychowania. Powinna być wykonywana z poszanowaniem dobra dziecka (art. 95 § 3 KRO). Jeżeli jednak rodzic:
– w sposób trwały nie jest w stanie wykonywać tej władzy,
–nadużywa ją,
– albo rażąco zaniedbuje swoje obowiązki,
sąd opiekuńczy może go tej władzy pozbawić (art. 111 § 1 KRO).
W praktyce chodzi o sytuacje szczególnie poważne – długotrwały brak kontaktu z dzieckiem, przemoc, uzależnienia, całkowite uchylanie się od obowiązków rodzicielskich czy realne zagrożenie dla prawidłowego rozwoju małoletniego. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny. Sam konflikt między rodzicami nie stanowi jeszcze podstawy do pozbawienia władzy rodzicielskiej.
Warto pamiętać, że sąd w pierwszej kolejności może zastosować środki mniej ingerujące, takie jak ograniczenie władzy rodzicielskiej (art. 109 KRO). Pozbawienie władzy jest rozwiązaniem ostatecznym. Jeżeli natomiast przyczyny, które doprowadziły do jej odebrania, ustaną, możliwe jest jej przywrócenie (art. 111 § 2 KRO).
Sprawy tego rodzaju należą do najbardziej wrażliwych postępowań rodzinnych. Wymagają nie tylko znajomości przepisów, ale przede wszystkim właściwego przedstawienia sytuacji dziecka i wykazania przed sądem, że rozstrzygnięcie jest rzeczywiście zgodne z jego dobrem. W takich sprawach kluczowe znaczenie ma odpowiednia strategia procesowa i staranne przygotowanie materiału dowodowego.
Jeżeli rozważają Państwo wystąpienie z wnioskiem o pozbawienie władzy rodzicielskiej albo bronią się przed takim żądaniem, warto podjąć działania w sposób przemyślany i profesjonalny.
